Wczesna historia Słowian Zachodnich. Czy Słowianie do Polski przybyli znad Dunaju?
W okresie migracji i ekspansji Słowian (VI-VII wiek) ludność zachodniosłowiańska zachowywała jedność kulturową i zapewne także w znacznej mierze językową.[1] Dopiero usadowienie się Węgrów na Nizinie Węgierskiej u schyłku IX w. przerwało intensywne kontakty między Słowianami zamieszkującymi na północ od Karpat i Sudetów a Słowianami naddunajskimi i bałkańskimi. Spowodowało to powstanie coraz większego zróżnicowania między Słowianami Zachodnimi a Południowymi. Również różnice pomiędzy Słowianami zachodnimi a wschodnimi zaczęły formować się dopiero w X w., kiedy powstały konkurujące ze sobą państwa Rusi Kijowskiej i Polski. Proces różnicowania pogłębiony został faktem przyjęcia chrześcijaństwa w innym obrządku, co po schizmie w 1054 r. stało się czynnikiem tworzącym zasadnicze odmienności. W ten sposób – dopiero w X w. – wykształciły się 3 grupy Słowian, m.in. Słowian zachodnich.
Ruski kronikarz Nestor z Kijowa dał jedno z wczesnych świadectw obecności Słowian na terenie obecnej Polski w kronice napisanej ok. 1113 Powieść minionych lat. Wszystkich Słowian zachodnich mieszkających zarówno w rejonie Warty (Polanie), dolnej Odry (Lutycy), jak i środkowej Wisły (Mazowszanie) i dolnej Wisły (Pomorzanie) wywodził od ludu Lachów (Lechitów)[2].), staroruskie Лѧх (Lęch/Ljach[3]/Lach) (1115)[4] Nazwa “Lachy” jeszcze do dnia dzisiejszego zachowała się w językach wschodnich Słowian – Ukraińców, Białorusinów i Rosjan, którzy czasem potocznie nazywają tak Polaków[5].
“sowieni że owi priszedsze siedosza na Wisle, i prozwaszasja lachowie, a ot tiech lachow prozwaszasja polanie, lachowie druzii luticzi, ini mazowszanie, ini pomorianie”
Pełny fragment kroniki Nestora w przełożeniu na język polski brzmi:
“Gdy bowiem Włosi naszli na Słowian naddunajskich i osiadłszy pośród nich ciemiężyli ich, to Słowianie ci przyszedłszy, siedli nad Wisłą i przezwali się Lachami, a od tych Lachów przezwali się jedni Polanami, drudzy Lachowie Lutyczami, inni Mazowszanami, inni - Pomorzanami”. - Nestor z Kijowa - Powieść minionych lat kronika napisana ok. 1113[6][7]
Na ziemiach polskich początkowo podstawową komórką społeczną była rodzina wraz z krewnymi. Grupa rodzin z danego terytorium tworzyła małą społeczność zwaną opolem[8]. Opola z poszczególnych terenów (zazwyczaj oddzielonych od siebie barierami naturalnymi jak rzeki, góry czy bory) tworzyły plemiona (np. Polanie, Wiślanie, Bobrza
Na terenach Polski mieszkało wiele plemion słowiańskich, z których największe to Wiślanie (nad górną Wisłą), Polanie (nad War
Związek Słowian Zachodnich
Nie wiadomo dziś czy we wczesnym średniowieczu nie istniał tutaj związek pogan, wraz z “kniaziem wielkim". Donoszą o tym polscy kronikarze, donosi o tym autor dzieła o historii Wandalów i ich państwowości nad Bałtykiem. Jakiś czas temu nasz redakcyjny kolega Dawid, na podstawie kroniki Bielskiego, opracował jego przypuszczenia na temat historii pra-polskiej państwowości.
Wiadomym jest, iż przyjęta umownie data 966 roku jako początku Państwa Polskiego nie jest datą faktycznie odzwierciedlającą to wydarzenie. Kraj Polan z pewnością istniał wcześniej, jest to fakt mimo, że istnieją podzielone opinie na temat od kiedy i jak funkcjonował. Spróbuję przestudiować tę sprawę w oparciu o wydaną w 1597 roku Kronikę Polską Marcina Bielskiego. Źródło to pochodzi z czasów na tyle zamierzchłych, że pamięć o historii kraju i jego tradycji była żywsza niż obecnie. Polityka historyczna uprawiana obecnie często błądzi i kręci się w kółko, najpierw negując dawne prawdy, żeby z biegiem lat do nich powrócić, jako, że są one często najbardziej prawdopodobne i pochodzą ze sprawdzonych źródeł. Tak też z braku innych źródeł zdecydowałem się opierać na Kronice Polskiej, która napisana jest przez wybitnego historyka swoich czasów, Marcina Bielskiego.
(…)
Leszek miał mieć aż dwudziestu synów. Największą władzą obdarzył jedynego syna ze swej żony, Popiela, nakazując pozostałym posłuszeństwo dla niego. Zaś pozostałym rozdzielił ziemie. “Miedzy nie rozdzielił te wszystkie krainy, na zachod słońca y nad morzem, to iest Pomorskie, y te ktore są miedzy rzeką Elbem a miedzy Habellą, aż do morza Niemieckiego, abo Oceana wielkiego. Bolesławowi, Baruinowi y Bogdalowi Pomorską ziemię, Kazimierzowi y Władysławowi, Kaszubską ziemię. Jaxowi y Siemianowi, Serbią Saską.
Wracisławowi, Rugią. Przybysławowi, Cessimirowi, y Ocie, Dytywonią, którą zowiemy Lussacyą. Przemysławowi, Semowitowi, y Ziemomysławowi, Marchią Brandeburską, od Brandeburgu tak rzeczona, ktory miasto naszy zwali Zgorzelec. Wisław dzierżał Miedzyboz, dziś zowią Dalemburg. Wisymir na brzegu morskim dzierżał Wismaryą, którą ieszcze założył Wisimir, potomek pierwszego Lecha fundatora naszego. Także y innych wiele miast, iako Brzemię, od brzemienia tak nazwane, iż tam naszy znaszali swe rzeczy: nuż Luneburg, Bukowiec, Niemcy zowią Lubek, Swerinum, Niemcy zowią Mekielburg, stąd iż gdy Cesarz Karzeł wziął to miasto pod Słowaki, dał go Mekielowi nieiakiemu, y Groffem go tam udziałał. Potym Rostok, Werle, Swanowy, Ostrow, Cieszyn, Marlow, Poleiow, Trzebeszow, Wologow, Ciasne, Wołynes, Winete, Julin, ty wszystki były w dzierżeniu naszych przodkow ktore potym znienagła pod moc Niemiecką przyszły, y opanowali ie Frankowie, Sasowie, Turyngowie, Fryzowie, Westphali, Holandy, przez niedbałość naszych przodków”.
wg http://poselska.pl/2013/03/
I am not ignorant that some modern writers J are of opinion that the Venedi never lived under any one form of government i but that part of them were subject to kings others to princes and great lords while others were governed in the nature of a republic If they mean that the whole nation of the Venedi or Slavi were not subject to one prince or sovereign they a e certainly right for who can pretend to affirm that the Bohemians Poles and Lithuanians who were different branches of the Venedic nation paid obeisance to the same prince It must farther be allowed that the several tribes of the Venedi who succeeded or were incorporated with the Vandals had their own princes or lived under their own form and mode of government i yet it is highly probable that they were all subor dinate to the kings of the Obotrites this being the principal tribe from which the whole nation was sometimes denominated According to this notion the several princes of the Venedi formed one body not unlike that of the Germanic empire which consists of a confederacy of different princes and states under one head We find that the authority of some of those kings extended over all the Baltic Venedi and if their jurisdiction happened to be sometimes abridged this is said to have proceeded from their wars with the German emperors or with the dukes of Saxony which encouraged some of the subordinate
princes to throw off their dependence and to put themselves under the protection of the empire The consequence of those very wars induced a great many writers to deny the sovereignty of the Venedic kings and to treat them as vassals or subjects of Germany It is true they sometimes paid homage to the German emperors but this was only a temporary acknowledgement the effect of usurpation and not of any established right If we consider the affair with an eye of impartiality we mail find that it fared with the kings of the Venedi as it generally does with a weaker prince who joins with a more powerful confederate the latter is apt to aim at a superiority over his ally and to treat him as a dependent When the Venedic princes first acted as auxiliaries in the army of Charlemagne against the Saxons their kingdom was altogether independent and their sovereignty established but the Franks after subduing the Saxons were become neighbours to the Venedi and as it is usual for neighbouring nations to quarrel f the more powerful state endeavoured to deprive its old allies of their liberty The successors of Charlemagne claiming a sovereign jurisdiction over the Venedi it is no wonder that this claim should meet with opposition from a free and warlike people who for asserting their independency are often treated by the Franconian and Saxon writers as rebels There are some who deny that the Venedic sovereigns were possessed of the regal dignity and only allow them the title of dukes princes or the more flighting appellation of reguli But this is owing to the vanity of the Saxon historians who are so apt to magnify the power and authority of the German emperors compared to whom the Venedic kings could make but an inconsiderable figure We must acknowledge however that the Venedi themselves did not distinguish their sovereigns by the title of kings though they paid them all the homage and respect
due to that dignity they made use of the word Kiral or Korol which signifies Lord or that of Knees Weliki which denotes Great Prince j this they looked upon as a higher title than that of Jung and is the same which the Russians used to confer on their sovereigns till very lately when they exchanged it for that of emperor Hence it is that after the conquest of this kingdom by Henry the Lion the sovereigns of Mecklenburg ariose the title of Herren or Lords preferably to that of Princes and John the Divine for the same reason was called Knees jfanicke But it is time for us now to relate the transactions of this race of kings or which amounts to the same these great princes of the Venedi and Obotrites We have added the latter to their title to distinguish them from the other princes of the Slavi who are sometimes honoured by the Franconian writers with the title of kings though subordinate to this the principal tribe of the whole nation
The History Of Vandalia: Containing The Ancient And Present State Of …, Tom 1
Autorzy Thomas Nugent, str. 152
"Mitte des 13. Jahrhunderts erzählte der Bischof von Posen, Boguphalus, in seiner polnischen Chronik, ein Fürst Sobeslaus habe in der zweiten Hälfte des 9. Jahrhunderts eine „Burg Dalem, die die Deutschen Dalenburg nennen“, errichtet.[2]" wg Wikipedii o grodzie Dalemburg
Cytaty wyszukiwane z Google Books (róźni autorzy):
mowiq starzy iz Popiel z panstwa wygnany tak byl od myszy przesladowany iz domownicy jego przeprowadzic go na wyspç musieli a gdy i tam myszy przepiynçly w wiezy drewnianej póty byt bronionym az przez swad z zabitcj a zaczynajqcej guie nie zliczonej liezby myszy od wszystkich opuszczony nçdznym rodzajem smierci od nich zjedzony zycie zakonczyt lecz dzieje tych których pamiqtkç starozytnosci zaniechanie odej muje lub blad i balwochwalstwo zeszpecilo przytaczac za niedbywam
iż gdy rozne róznych zcieraly się z sobą zdania a na jedno ugodzić się nie mogli, gdyż szczególne bardziej niźli powszechne przenoszono dobro, postanowili nakoniec kogo z niższego stanu, a mało spowinowacenia mającego, atoli nie z pokolenia Lechitów wybrać. Był jakiś ubogi rolnik zowiący się Pasch, żonie zaś jego było imie Rzepicza, w mieście zaś Kruszwicy mieszkał.Ursyn Weliusz wyczytac gdy do Ksiecia Joachima Szląskiego piszqc te wyraza slowa ze krwi Sarmackiej mowiq ze sic urodzii Piast atoli stare pismo uczy ze byl z Eliziów
niegdyś Kruświcy Długosz opisując Gopło naznacza mu pięć mil długości a pół mili szerokości początek jego kładzie w końcu południowym przy żrzódłach rzeki Noteszy leżących pod miasteczkiem a dziś wioską zwaną Noteć W drugim końcu północnym pod zamkiem Szarleje wedle dle niego wyrzynała się znowu Notesz i płynęła dalej mimo Nakla Ujścia do Warty pod Santokiem W końca połndniowym między Wartą i Gopłem dwa tylko wymienia jeziora slesińskie i lnbstowskie z tego pierwszego wylewała się rzeka Goplenica do Warty pod Morzysławiem
Za namową Niemki żony swojej udał on chorobę i jakoby umierając sprosił stryjów swojich których częstując wszystkich razem wytruł Z ciał tych potrutych stryjów w jezioro Gopło powrzucanych wyszła wielka moc szczurów i myszy która ruszyła prosto na zamek książęcy w Kruszwicy. Na ten widok wszyscy dworzanie uciekli. Uciekał i książe Popiel ale go myszy goniły Uciekał w pole myszy za nim na łódź na jezioro dalejże i myszy płynęły za nim Popiel na wyspę iw wieży na wyspie stojącej z żoną i synami schronienia szukał myszy tiż za nim Opadłszy naostatek w tej wieży Popiela z żoną i dwoma synami zagryzły i zjadły. Takim przypadkiem zginął dom panujących.
Niemniej stwierdza on, że ślady dawnych tarasów jeziornych i wygląd terenu potwierdzają opis Długosza, wedle którego Kruszwica była wyspą na jeziorze, a Gopło obejmowało obszar dzisiejszych jezior noszących nazwy: Szarlej i Mielno
“wejście do kanału Warta – Gopło, nazywane przez miejscową ludność Przewłoką – jak wykazały badania archeologiczne znajdowało się tu miejsce gdzie przeciągano łodzie zmierzające szlakiem bursztynowym na półwysep Sambia (szlak wodny wiódł z Kalisza do Gopła i dalej do Wisły). Znaleziono podczas wykopalisk dobrze zachowana łódź Wieletów oraz drewniane szczątki śluzy (prawdopodobnie najstarszej w Europie a może i na świecie)”
Jetzt zitterte das Land vor der Wuth und Grausamkeit des Tyrannen und beugte sich seinem Willen in sklavischem Gehorsam Aber bald überraschte das schwelgerische Paar die Rache des Himmels Aus den Leichen der Oheime die nach Popiel’s Willen Niemand hatte bestatten dürfen krochen unzählbare Schaaren von Mäusen hervor und erfüllten alle Gemächer Feste gemauerte Zimmer Feuerbränee Schutzmittel aller Art vermögen sie nicht von dem Könige von dessen Gemahlin und ihren Kindern zurückzuhalten selbst auf einem Floß und hölzernen Thurme im Goplo See suchen die Ver folgten vergeblich Sicherheit Da verläßt sie Alles die aus vielen Wunden Blutenden schließen sich in das festeste Zimmer des Schlosses ein aber die Mäuse erreichen sie auch hier zerfleischen sie und zehren sie so gänzlich auf baß auch leine Spur der Leichen übrig blieb Dann verschwanden sie spurlos
Der Mäusethurm dessen Ruinen sich auf der Insel in Gopio befinden wurde gewifs entweder ab lieuchtthurm für die Schiffahrer zur Nachtzeit benutzt oder diente zur Wohnung der Fürsten jedoch zur Festung ist er nicht geeignet. Die Stadt muss auch gross gewesen seyn wie man aus dem Steinpflaster und den unterirdischen Mauern schließen kann Jetzt hat sie an Зoo Einwohner
Die Schifffahrt auf der Weichsel belebte sich mehr und mehr und die an diesem Strome belegenen Städte und Flecken gewannen an Bedeutung Der alte Mäusethurm am Goplo See war ein von fremden Kaufherren angelegter Leuchtthurm aus dem Goplo See konnte man damals noch in die Weichsel gelangen Die Netze stand zwischen Bromberg
und Nakel wo gegenwärtig das große den von Friedrich II angelegten Kanal begrenzende Bruch sich hinzieht vermittelst eines bis in die Gegend von Krone sich erstreckenden gewaltigen Sees mit der Brahe zu jener Zeit noch einem bedeutenden an mehren Stellen Meilen breiten Flusse in Verbindung Sehr alte Urkunden erwähnen daß die Schisffahrt vom Goplo nach der Weichsel durch ein Naturereigniß unterbrochen worden sei und gestatten Deutschen unter der Bedingung an der Netze Mühlen anzulegen daß diese abgebrochen werden müßten wenn das Becken des verschwundenen Sees wieder mit Wasser sich füllen sollte und mehre zur Zeit der Kanal Anlage im Moore aufgefundene große Schiffe welche man ohne sie einer Untersuchung zu unterwerfen zertrümmerte bekunden die Richtigkeit jener Angaben.
Die Schifffahrt auf der Weichsel belebte sich mehr und mehr und die an diesem Strome belegenen Städte und Flecken gewannen an Bedeutung Der alte Mäusethurm am Goplo See war ein von fremden Kaufherren angelegter Leuchtthurm aus dem Goplo See konnte man damals noch in die Weichsel gelangen Die Netze stand zwischen Bromberg
und Nakel wo gegenwärtig das große den von Friedrich II angelegten Kanal begrenzende Bruch sich hinzieht vermittelst eines bis in die Gegend von Krone sich erstreckenden gewaltigen Sees mit der Brahe zu jener Zeit noch einem bedeutenden an mehren Stellen Meilen breiten Flusse in Verbindung Sehr alte Urkunden erwähnen daß die Schisffahrt vom Goplo nach der Weichsel durch ein Naturereig
Województo w Kruszwicy
Z źródeł z 1295 roku dowiadujemy się, że Kruszwica była województwem. Pierwszym wojewodą był Adam. W późniejszych dokumentach tytuł wojewody się powtarza.
zebrał A. Fularz
Komentarze
Prześlij komentarz