Autor:

Gadające papugi- najbardziej znane ptaki w historii

 wg https://humanity.quora.com/Cocky-Bennett-the-119-year-old-parrot-who-lived-through-history-mastered-slang-and-never-ran-out-of-wit-https-ww

Najbardziej rozmowne ptaki świata. Geniusze z piórami – od N’kisi po Cocky’ego Bennetta

Czy ptak może mówić pełnymi zdaniami? Czy może żartować? Rozpoznawać ludzi ze zdjęć? Tworzyć nowe słowa? A może nawet – jak twierdzili świadkowie – wykazywać poczucie humoru?

Choć dla wielu papuga pozostaje jedynie barwną maskotką powtarzającą wyuczone frazy, historia zna przypadki ptaków, które zdawały się przekraczać granice zwykłego naśladownictwa. Dwa z nich – afrykańska papuga żako N’kisi oraz kakadu Cocky Bennett – przeszły do legendy jako najbardziej niezwykli „mówcy” w świecie ptaków.

N’kisi – papuga, która budowała zdania

Według relacji prasowych i internetowych źródeł, w styczniu 2004 roku N’kisi – papuga żako (Psittacus erithacus) – miała słownik liczący około 950 słów. Nie chodziło jednak wyłącznie o ich mechaniczną powtarzalność.

Twierdzono, że:

  • używała słów w kontekście,

  • często budowała pełne zdania,

  • samodzielnie tworzyła przybliżone formy czasowników (np. „flied”, gdy nie znała poprawnej formy „flew”),

  • nie polegała wyłącznie na wyuczonych frazach.

To ostatnie jest kluczowe – wiele papug potrafi powtarzać zasłyszane sekwencje, lecz w przypadku N’kisi sugerowano zdolność do twórczego łączenia słów i wyrażania własnych myśli.

Rozumienie obrazów i tworzenie nowych pojęć

N’kisi miała rzekomo rozumieć fotografie. Potrafiła:

  • nazwać obiekty widoczne na zdjęciu,

  • tworzyć nowe określenia przez łączenie znanych słów.

Przykładowo olejki aromaterapeutyczne nazwała „pretty smell medicine” („ładnie pachnące lekarstwo”). Był to przykład kreatywnego opisu nieznanego przedmiotu poprzez kombinację znanych elementów języka.

„Got a chimp?” – anegdota z Jane Goodall

Jedna z najsłynniejszych historii dotyczy spotkania N’kisi z primatolożką Jane Goodall. Po wcześniejszym zobaczeniu jej fotografii, papuga miała przywitać ją pytaniem:

„Got a chimp?” („Masz szympansa?”)

Relację tę przytaczała sama Goodall. Wydarzenie to interpretowano jako przejaw rozpoznania osoby ze zdjęcia oraz kontekstowego powiązania jej z badaniami nad szympansami.

Twierdzono również, że N’kisi wykazywała coś na kształt poczucia humoru – reagując ironicznie lub bawiąc się znaczeniem słów.

Dlaczego żako są tak inteligentne?

Papugi żako uchodzą za jedne z najbardziej inteligentnych ptaków świata. Badania nad inną żako – Alexem, trenowanym przez dr Irene Pepperberg – wykazały, że potrafią:

  • rozróżniać kolory i kształty,

  • liczyć do kilku,

  • rozumieć pojęcie „zero”,

  • kategoryzować obiekty.

Mózg papugi, mimo niewielkich rozmiarów, posiada gęstą strukturę neuronową, porównywaną w niektórych aspektach do mózgów naczelnych.

Cocky Bennett – 119 lat gadatliwości

Jeśli N’kisi reprezentuje współczesny przykład zdolności językowych ptaków, Cocky Bennett jest legendą historyczną.

Fotografia z 1914 roku przedstawia kakadu, który miał wówczas 118 lat.

Nadzwyczajne życie

Cocky Bennett został zakupiony jako pisklę w 1796 roku przez kapitana statku, Ellisa. Przez 78 lat podróżował z nim po świecie, głównie w handlu na wyspach Morza Południowego. W sumie spędził 87 lat na morzu.

Po śmierci kapitana trafił do hotelu Sea Breeze w Nowej Południowej Walii, gdzie przez kolejne dekady był lokalną atrakcją.

„Cock of the Bar” – władca baru

Cocky Bennett mieszkał w hotelu i był znany jako „Cock of the Bar” – „Pan Baru”. Jego klatka stała na werandzie, gdzie obserwował przechodniów i witał stałych bywalców.

Był niezwykle rozmowny, a jego repertuar obejmował:

  • żeglarskie przekleństwa z końca XVIII wieku,

  • barowe powiedzonka,

  • humorystyczne komentarze.

Jednym z jego ulubionych zwrotów było:

„One at a time, gentlemen, please”
(„Panowie, po kolei proszę”)

Podobno, gdy podano mu łyk mocniejszego trunku, jego język stawał się jeszcze bardziej pikantny.

Ptak, który wywoływał bójki

Cocky potrafił doskonale naśladować głosy gości. Zdarzało się, że imitował jednego z bywalców i obrażał innego – co prowadziło do kłótni, a czasem niemal bójek.

Miał opinię ptaka dowcipnego i złośliwego, obdarzonego „barowym” poczuciem humoru.

Ostatnie lata

W późnym wieku Cocky stracił niemal wszystkie pióra – prawdopodobnie z powodu choroby dzioba i piór (PBFD). Stał się wychudzony, półgłuchy i niemal nagi. Mimo to zachował bystre oczy i donośny głos.

Zmarł w 1916 roku w wieku 119 lat – uznawany za najstarszą papugę w historii.

„Sydney Morning Herald” opublikował jego nekrolog, nazywając go „czcigodnym kakadu”.

Co łączy N’kisi i Cocky’ego?

Oba ptaki:

  • miały niezwykłą pamięć,

  • naśladowały ludzką mowę,

  • funkcjonowały w intensywnym środowisku społecznym,

  • wykazywały cechy interpretowane jako humor.

Jednak różniło je wszystko inne – epoka, środowisko, poziom dokumentacji.

N’kisi reprezentuje świat badań poznawczych i współczesnych eksperymentów.
Cocky Bennett – świat anegdot, marynarskich opowieści i gazetowych kronik.

Czy papugi naprawdę rozumieją?

Kluczowe pytanie brzmi: czy papugi rozumieją to, co mówią, czy jedynie powtarzają?

Badania sugerują, że w przypadku niektórych gatunków istnieje:

  • element semantycznego rozumienia,

  • zdolność do tworzenia nowych kombinacji językowych,

  • adaptacyjne użycie słów w kontekście.

Nie oznacza to, że ptaki posiadają język w ludzkim sensie. Jednak ich zdolności przekraczają prostą imitację.

Fenomen kulturowy

Historie takich ptaków fascynują, ponieważ podważają granicę między człowiekiem a zwierzęciem. Gdy papuga mówi „Got a chimp?”, trudno oprzeć się wrażeniu dialogu. Gdy kakadu w barze przeklina marynarskim slangiem sprzed dwóch wieków – historia ożywa.

Cocky Bennett był świadkiem:

  • rewolucji przemysłowej,

  • narodzin kolei,

  • pierwszych samochodów,

  • początku lotnictwa.

Jego życie obejmowało trzy stulecia.

Najbardziej „mówiące” gatunki

Do najbardziej rozmownych należą:

  • Papuga żako (African Grey)

  • Amazonki

  • Kakadu

  • Ara (choć mniej precyzyjne artykulacyjnie)

Żako uznawane są za mistrzów w zakresie semantyki i kontekstowego użycia słów.

Granica między legendą a nauką

W przypadku Cocky’ego wiele opowieści ma charakter anegdotyczny.
W przypadku N’kisi – relacje pochodzą głównie z mediów i stron internetowych.

Nie wszystkie twierdzenia zostały w pełni zweryfikowane naukowo.

Jednak niezależnie od stopnia udokumentowania, jedno jest pewne: papugi są jednymi z najbardziej poznawczo rozwiniętych ptaków na świecie.

Geniusze w klatce?

Historie N’kisi i Cocky’ego Bennetta prowokują do refleksji:

  • Jak postrzegamy inteligencję zwierząt?

  • Czy odpowiednio uwzględniamy ich potrzeby społeczne i emocjonalne?

  • Czy traktujemy je jak maskotki, czy jak istoty poznawcze?

Papugi nie tylko powtarzają – one uczestniczą.

I czasem – jak twierdzą świadkowie – potrafią się z nas śmiać.

wg Quora

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty